Is abortus een recht, met een zorgplicht voor artsen?

In Medisch Contact wordt gesteld dat abortus een recht is dat in de wet is vastgelegd. Daaruit zou een zorgplicht volgen voor artsen om desgevraagd een zwangerschap tot 24 weken af te breken. Er zou een tekort zijn ontstaan. Dat vraagt om goede afspraken en ruimte voor individuele gewetensbezwaren. Maar gaat het hier om een zorgplicht die door middel van een pilot in ziekenhuizen zou kunnen bevorderen? Kun je daarmee experimenteren?

De grens en de overschrijding

Het is een misverstand dat de zogenoemde abortusgrens van 24 weken in de wet is vastgelegd. Het staat nergens met deze precieze woorden. En daaruit kunnen dus geen rechten of plichten volgen. De wet geeft wel uitleg aan de term van het leven beroven. Er staat in artikel 82a van het Wetboek van Strafrecht het volgende: "Onder een ander […] van het leven beroven wordt begrepen: het doden van een vrucht die naar redelijkerwijs verwacht mag worden in staat is om buiten het moederlichaam in leven te blijven."

Foeticide

Daarmee is dus de levensvatbaarheid van een ongeboren kind bepalend geworden. We kennen het begrip 'late' uit de regeling voor late zwangerschapsafbreking. Deze regeling gaat in vanaf het moment waarop de duur van 24 weken zwangerschap is bereikt. En we weten dat een pasgeboren kind van 22 en 23 weken bij de huidige medische zorg inmiddels levenskansen heeft. Het mag dus niet zo zijn dat foeticide als een oplossing wordt aangeboden, om het levend baren van een kind te voorkomen, zoals medisch ethicus Sanne van Hout voorstelt. Daarmee wordt een ethische en wettelijke grens scherp overschreden.

20-weken echo

Corette Ploem wijst erop dat bij de 20-weken echo ernstige aandoeningen van het ongeboren kind aan het licht kunnen komen. Om die reden pleit zij ervoor de mogelijkheid voor abortus tot 24 weken open te houden. Hiermee brengt ze een belangrijk onderscheid in begrippen aan. Het eerste is abortus, dat onder de Wet afbreking zwangerschap (Wafz) valt. Daarin in de noodsituatie van de vrouw leidend. Het tweede is de levensvatbaarheid van het kind. En daarin is de nood van het kind leidend.

Groot litteken

Het valt op dat we in de recente discussie nú spreken van een late abortus. In de samenleving wordt terecht gevoeld dat we bij een zwangerschap van 22 en 23 weken van doen hebben met een kind dat klaar is om geboren te worden. Het leeft en beweegt en doet zich voelen. De enquete van NPV-zorg tegen de uitbreiding van abortus in ziekenhuizen geeft daar uitdrukking aan. Slechts in enkele weken werd de enquete 70.000 maal ondertekend. Het verlies van een zwangerschap en ongeboren kind laat een groot litteken na. Bij onze samenleving als geheel, de betrokken zorgprofessionals, naasten, maar in bijzonder bij de aanstaande moeder. De eerste zorgplicht volgt uit de dure gelofte die artsen en zorgverleners afleggen om geen schade toe te brengen!

Dit artikel verscheen eerder op provita.nl.

Laatst bijgewerkt: 21 september 2026 14:57