De vrijwilligers van Stirezo Pro Life voeren straatcampagne tegen abortus in Leuven. Zo doorbreken ze de pro-abortus consensus aan universiteiten.
Valt de 'consensus' over abortus in Europa uit elkaar?
Is abortus een 'afgedane' kwestie in Europa? Op het eerste gezicht lijkt dat zeker zo.
Een decennia lange pro-abortus opmars
In de meeste Europese landen werd de strijd om abortus te decriminaliseren in de jaren zestig en zeventig gevoerd – en gewonnen. Met uitzondering van Polen en enkele kleine landen zoals Liechtenstein is abortus op grote schaal beschikbaar en vaak volledig gefinancierd door de belastingbetaler. Er zijn maar heel weinig politieke partijen in welk Europees land dan ook die abortus willen beperken, laat staan opnieuw strafbaar stellen. Europese conservatieve politici vermijden het onderwerp over het algemeen, als ze abortus zelf al niet steunen.
Opiniepeilingen over abortus
Uit opiniepeilingen blijkt dat er in alle Europese landen overweldigende steun is voor abortus. Volgens een peiling uit 2024 van het Pew Research Center vindt ongeveer 56% van de Polen, 74% van de Spanjaarden, 80% van de Italianen, 84% van de Britten, 84% van de Duitsers, 87% van de Fransen en 95% van de Zweden dat abortus in alle of de meeste gevallen legaal moet zijn. De steun voor abortus is over het algemeen groter onder jongeren dan onder oudere volwassenen. Pro-life verenigingen in Europese landen, voor zover die al bestaan, zijn veel kleiner en minder ontwikkeld dan in de Verenigde Staten. En de pro-abortus beweging blijft de afgelopen tien jaar grote overwinningen behalen, waaronder de legalisering van abortus via een volksstemming in de Republiek Ierland in 2018 en via het parlement in Noord-Ierland in 2020.
Een groeiende tegenbeweging
Dat is allemaal waar. Maar als je wat dieper graaft, onder de soundbites en slogans, zie je tekenen van diepe bezorgdheid – zelfs angst – over de toekomst van abortus. Een veelzeggend voorbeeld hiervan was een recent BBC-artikel over de groeiende pro-life beweging in het Verenigd Koninkrijk. Steeds meer Britse jongeren omarmen pro-life standpunten. Amerikaanse pro-life organisaties, met hun decennialange expertise en ruime financiële middelen, helpen Britse pro-life activisten ook om hun beweging te laten groeien.
Terugkeer naar geloof
Het christendom, en met name het katholicisme, is een belangrijke reden voor deze verschuiving. Sinds 2020 heeft een aanzienlijk en groeiend aantal Britse jongeren zich bekeerd tot of is teruggekeerd naar het katholicisme of meer conservatieve vormen van protestantisme. Velen zijn op zoek naar zingeving en zekerheden in een chaotische wereld, en vinden die in de katholieke Kerk, met haar 2.000 jaar geschiedenis. Het katholicisme is vooral aantrekkelijk geworden voor veel leden van Generatie Z. Sommigen noemen dit kleine maar groeiende fenomeen de "Quiet Revival", en het heeft reële gevolgen voor het sociale en religieuze landschap van Europa.
Geïnspireerd en gemotiveerd door de Amerikaanse pro-life beweging
Veel jonge bekeerlingen zijn geïnspireerd door het vuur en de dynamiek van Amerikaanse pro-life figuren zoals wijlen Charlie Kirk, wiens moord jonge christenen aan beide zijden van de Atlantische Oceaan schokte. Zijn succes en dat van de Amerikaanse pro-life beweging hebben geleid tot de oprichting van Britse versies van Amerikaanse verenigingen zoals Turning Point UK, 40 Days for Life en Alliance for Defending Freedom UK. Deze groepen brengen pro-life activisme naar de openbare ruimte om de rechten van pro-lifers te verdedigen, om hun mening in het openbaar te uiten, om counseling op straat te geven en bovenal om de vermeende consensus in de publieke opinie dat abortus een afgehandelde kwestie is, aan te vechten.
'Pro-lifers hanteren langetermijnstrategie'
De hoop is dat de Britse pro-life beweging grote overwinningen kan behalen door op de lange termijn kleine maar gestage vooruitgang te boeken, net als in Amerika. "Na 50 jaar zijn ze erin geslaagd om de universele toegang tot abortus in de VS ongedaan te maken," merkte een Britse professor op. "Dit zijn mensen die een langetermijnstrategie hanteren." De groeiende feministische angst voor deze "langetermijnstrategie" kwam in de publieke belangstelling nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof op 24 juni 2022 een uitspraak deed die Roe v. Wade ongedaan maakte, waardoor individuele Amerikaanse staten abortus konden verbieden.
Lees ook: Pro-life heeft de wind in de zeilen: Hugo Bos te gast in Telegraaf-podcast
Emmanuel Macron
De Europese reacties waren een merkwaardige mix van vertrouwen dat men in deze kwestie de overhand had, maar ook van angst dat de zaken misschien aan het veranderen waren. De volgende dag beloofde de Franse president Emmanuel Macron van Frankrijk het eerste land ter wereld te maken dat het "recht op abortus" in de federale grondwet zou verankeren. De Franse premier Élisabeth Borne zei: "Voor alle vrouwen, voor de mensenrechten, moeten we dit verworven recht in steen vastleggen." De socialistische premier van Spanje, Pedro Sanchez, schreef dat "we geen enkel recht als vanzelfsprekend mogen beschouwen. Sociale verworvenheden lopen altijd het risico om achteruit te gaan en het verdedigen ervan moet onze dagelijkse taak zijn."
Radicale versoepelingen van abortustoegang
Europese regeringen en pro-abortus ngo’s beloofden de "abortusrechten" te versterken. Toch spraken ze duidelijk hun vrees uit dat het voorbeeld van de Verenigde Staten een dodelijke bedreiging vormt voor abortus in Europa en de rest van de wereld. Europese landen hebben een golf van nieuwe wetten aangenomen die de toegang tot abortus uitbreiden. In maart 2024 nam Frankrijk het recht op abortus op in zijn grondwet met een stemming van 780 tegen 72. Een maand later stemde het Europees Parlement met 336 tegen 163 voor een niet-bindende resolutie waarin werd opgeroepen om abortus toe te voegen aan het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
Bufferzones rond abortuscentra
Sinds 2022 hebben het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Spanje, Denemarken, Luxemburg, Noorwegen, Finland en andere landen de abortusbeperkingen en de wettelijke zwangerschapstermijn voor het verkrijgen van een abortus versoepeld. Verschillende landen, waaronder Engeland en Wales, Schotland, Noord-Ierland, Duitsland en Spanje, hebben "bufferzones" ingevoerd die pro-life uitingen in de buurt van plaatsen waar abortussen worden uitgevoerd, verbieden.
Pro-abortus links is in paniek
Ondanks deze overwinningen is de linkse pro-abortus beweging in Europa angstiger dan ooit. In een onderzoek van Amnesty International uit 2025, When rights aren’t real for all: The struggle for abortion access in Europe, werd gewaarschuwd voor de "alarmerende pogingen om reproductieve rechten terug te draaien" die overal op het continent plaatsvinden door "steeds beter gefinancierde anti-rechtengroeperingen" die abortus willen beperken. De feministische vereniging My Voice My Choice werd in april 2024 opgericht, expliciet om terug te vechten tegen de groeiende bedreigingen voor abortus in Europa. Ook de BBC maakt zich zorgen. Europa is natuurlijk heel anders dan Amerika.
Kleine groep, grote invloed
Maar er zijn tekenen dat de pro-abortus "consensus" niet zo solide is als feministen de mensen willen doen geloven. Volgens een enquête is minder dan de helft (46%) van de Britse mannen in de leeftijd van 16-34 het ermee eens dat abortus in alle of de meeste gevallen legaal zou moeten zijn. Een zeer grote pro-life minderheid heeft weinig of geen stem in de Europese politiek. Net als in Amerika kan een klein maar goed georganiseerd en toegewijd aantal pro-life activisten in Europa deze minderheid activeren en de pro-abortus beweging serieuze schade toebrengen. Velen hebben dat in feite al gedaan. TFP Student Action Europe, een katholieke studentenvereniging, heeft intense controverse veroorzaakt met haar moedige straatcampagnes op universiteiten in heel Europa, met name in Duitsland, België en Nederland.
Bestel kosteloos: Revolutie en Contrarevolutie (eBook)
(Artikel gaat verder onder deze boodschap)
Als er één boek is dat licht kan schijnen in de postmoderne duisternis, dan is het dit boek: Revolutie en Contrarevolutie van katholiek denker professor Plinio Corrêa de Oliveira. “Als de Revolutie wanorde is, is Contrarevolutie het herstel van Orde.” – Bestel het nu kosteloos!
Een actieve toegewijde minderheid bepaalt het debat
Aantallen doen er wel degelijk toe, maar zoals de pro-life strijd in Amerika heeft aangetoond, kunnen aantallen veranderen. Net als de meeste politieke kwesties is de strijd over abortus een strijd tussen twee kleine maar toegewijde groepen. De kant die meer vurigheid en toewijding toont, zal winnen. Van de stichting van het christendom tot de bolsjewistische revolutie: de geschiedenis wordt nooit bepaald door de meerderheid, maar altijd door kleine maar toegewijde minderheden. Europese pro-life bewegingen hebben, met een beetje hulp uit Amerika, de kans om overwinningen te behalen.
'Pro-choice consensus is onzeker'
Maar de eerste en veruit belangrijkste overwinning is het doorbreken van de pro-abortus "consensus". Zodra de gemiddelde Europeaan zich realiseert dat Europa verdeeld is, en niet verenigd, over de kwestie van abortus, wordt de feministische strijd om abortus te verdedigen veel moeilijker. Het maakt niet uit hoe klein de pro-life beweging ook is. "Deze jongeren blijven een minderheid in het Verenigd Koninkrijk," concludeerde het BBC-artikel, "maar nu de Britse anti-abortus beweging nieuwe aanwas en financiering geniet, is het niet zeker dat de brede pro-choice consensus in Groot-Brittannië zal standhouden."
Dit artikel verscheen eerder op tfp.org
Laatst bijgewerkt: 15 juni 2026 16:41
