Draagmoederschap: gaat de kinderwens boven de rechten van het kind?
De Tweede Kamer buigt zich na het zomerreces over nieuwe wetgeving rond draagmoederschap. De nieuwe wet moet meer juridische duidelijkheid bieden voor wensouders, maar roept ook fundamentele vragen op over de positie van het kind en de rol van de draagmoeder.
D66 stelt nieuwe wetgeving voor rond draagmoederschap
De huidige wetgeving rond draagmoederschap is indirect geregeld via verschillende wetten en kent een ontmoedigende benadering. Wensouders moeten het kind na de geboorte via de rechter adopteren en commercieel draagmoederschap is niet toegestaan; alleen gemaakte onkosten kunnen worden vergoed. Met het in 2023 door D66-ministers Franc Weerwind en Robbert Dijkgraaf ingediende wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming wil D66 deze wetgeving verbreden en een grote stap zetten richting een volledige wettelijke regeling van draagmoederschap. Daarbij wordt het juridische ouderschap van wensouders al vóór de geboorte vastgelegd en wordt afstand genomen van het huidige ontmoedigingsklimaat.
Het proces rond draagmoederschap
Er zijn twee vormen van draagmoederschap. Dit gaat of via kunstmatige bevruchting, waardoor de draagmoeder ook de biologische moeder is Daarnaast wordt IVF gebruikt om een embryo bij de draagmoeder in te brengen. Zij is dan genetisch niet verwant aan het kind dat zij negen maanden draagt. Juist de rol van IVF vormt een extra ethisch bezwaar tegen draagmoederschap. Bij IVF worden meerdere embryo’s gecreëerd, waarvan de ‘beste’ wordt gekozen om een zwangerschap te doen ontstaan. Overige embryo’s worden vernietigd. Daarmee is draagmoederschap niet alleen een kwestie van ouderschap, maar raakt het ook aan het lot van ongeboren kinderen.
Een breuk van de moeder-kindrelatie
Los van de manier waarop de zwangerschap tot stand komt – via IVF of inseminatie – zorgt draagmoederschap voor een fundamentele breuk met de door God geschapen band. Dat is de band tussen moeder en kind. Negen maanden lang draagt een moeder haar kind in haar baarmoeder, onder haar hart. De band is zoveel meer dan een puur biologisch proces. Moeder en kind vormen een hechte band vanaf de conceptie tot aan de geboorte en daarna. Voor een draagmoeder en het kind wordt deze band bij de geboorte direct verbroken, wanneer zij van elkaar worden gescheiden. In de praktijk wordt deze moeder-kindrelatie dikwijls verbroken, om het kind vervolgens helemaal geen moeder te geven, maar twee vaders in de context van een homoseksueel stel.
Het ongeboren kind raakt uit beeld
Voorstanders van draagmoederschap zien zichzelf graag als compassievolle mensen die willen voorzien in de kinderwens van hen die zelf geen kinderen kunnen krijgen. Dat is ook hoe D66 politici de kwestie inkaderen. Rob Jetten legde uit bij Beau van Erven Dorens: “In Nederland is het best slecht geregeld.” “Dus moet je hopen dat je tegen iemand aanloopt die draagmoeder wil zijn en jouw kinderwens in vervulling wil laten gaan,” aldus Jetten. Progressieve politici richten zich alleen op de kinderwens van mensen. Zoals gebruikelijk, is er geen aandacht voor de andere kant, het kind zelf. Zoals D66 bij de Embryowet en abortus wetenschap en keuzevrijheid boven de bescherming van menselijk leven stelt, zo stelt Rob Jetten bij draagmoederschap de kinderwens boven het belang van het kind.
Lees ook: One of Us eert Thaise draagmoeder die weigerde Downkindje te aborteren
Zwangerschap als transactie
Het krijgen van kinderen verwordt zo langzaam maar zeker tot een commerciële handeling. Commercieel wil niet direct zeggen dat er winst gemaakt moet worden, dat blijft vooralsnog verboden. Maar draagmoederschap is in essentie een transactionele handeling: je bestelt een kind onder de noemer ‘vervullen van een kinderwens’. De NPV (Nederlandse Patiënten Vereniging) organiseerde eind mei een symposium over draagmoederschap. Hier sprak onder andere de Amerikaan Olivia Maurel, een feministische atheïst, over haar eigen leven. Zij is zelf geboren uit een draagmoeder. Voor de draagmoeder was de bevalling “de voltooiing van een transactie. Ik ben weggehaald bij de vrouw die me negen maanden had gedragen. De enige persoon die ik kende, van wie ik de hartslag herkende, de vrouw wier lichaam mijn eerste thuis was. Mijn verhaal begon in stilte en in verlies,” zei Olivia. Ook rechters slaan alarm. Rechter Hetty Boone stelde dat wensouders vaak blind zijn voor de misstanden die plaats vinden bij draagmoederschap. "Sommigen ontmoeten de draagmoeder niet eens, en zien dus ook niet of de situatie wel in de haak is," zei Boone, "Dat voelt niet lekker, alsof je een kind uit het luikje van de automaat haalt."
Kinderwens versus recht op ouders
Zoals linkse politici bij het abortusdebat de ogen gefixeerd hebben op ‘autonomie’ en ‘keuzevrijheid’, hebben zij ook hier een tunnelvisie op de ‘kinderwens’. De wet moet het krijgen van kinderen op allerlei manieren faciliteren, want we kunnen toch niet iemands kinderwens negeren, is de gedachte. Waar niet bij stil wordt gestaan, of bewust niet belangrijk gevonden wordt door progressieven, is het recht van het kind. Ouder zijn brengt verantwoordelijkheden en plichten met zich mee tegenover het kind. Kinderen krijgen is geen recht, het is een heilig privilege. Donum Vitae (1987), ondertekend door kardinaal Joseph Ratzinger, later paus Benedictus XVI, veroordeelt draagmoederschap, omdat het de eenheid van huwelijk en ouderschap doorbreekt. Het schaadt volgens de Kerk het recht van het kind om door zijn eigen ouders verwekt, gedragen en opgevoed te worden. Het splitst het moederschap op in biologische, psychologische en sociale rollen en schaadt het gezin zoals God het bedoeld heeft.
Het politieke landschap
Bij de formatie van het nieuwe kabinet onder de leiding van D66 beloofde Rob Jetten terughoudendheid op medisch-ethische kwesties, om christelijke partijen niet voor het hoofd te stoten. Tot nu toe is er weinig gebleken van die terughoudendheid. Met D66 en de VVD voorop heeft de Tweede Kamer al twee verruimingen van de Embryowet aangenomen en wil het kabinet de regelgeving rond draagmoederschap verder uitwerken. Mirjam Bikker van de ChristenUnie haalde uit naar het kabinet: “Stop met de liberale dram-agenda!” Op het symposium van de NPV waren CU, SGP, BBB, FVD en JA21 aanwezig, die elk afwijzend tot kritisch staan tegenover draagmoederschap. Ook de PVV kijkt kritisch naar een uitbreiding van het draagmoederschap. Van het CDA is niet duidelijk hoe de partij erin staat. De houding van de partij van Henri Bontenbal ten aanzien van de wijzigingen van de Embryowet stemt in elk geval niet hoopvol.
Welke kant willen wij op als samenleving?
Uiteindelijk is de discussie over draagmoederschap niet enkel een wettelijke of juridische kwestie. Het heeft een diep morele component die opnieuw blootlegt hoe D66 en andere progressieve partijen kijken naar de wereld, door de bril van onbelemmerde keuzevrijheid. Maar in wat voor samenleving willen wij leven? Een samenleving die de waardigheid van het kind beschermt door grenzen te stellen, of een samenleving waarin het leven steeds verder wordt gereduceerd tot een kwestie van wens, techniek en transactie. Gods goede orde voor huwelijk, ouderschap en gezin is geen ouderwets ideaal, maar een bron van bescherming en zegen voor zowel ouders als kinderen. Wie goed wil leven, houdt zich vast aan wat God heeft ingesteld. Een kinderwens is begrijpelijk, maar zij schept geen recht op een kind. Uiteindelijk hebben niet volwassenen recht op kinderen, maar kinderen recht op hun ouders die verantwoordelijkheid voor hen dragen. Vanaf augustus, na het zomerreces, zal de Tweede Kamer zich hierover buigen. De keuzes die daar gemaakt worden, hebben gevolgen voor moeder en kind – vandaag én morgen.
Laatst bijgewerkt: 22 juni 2026 13:00