D66 en VVD willen mogelijk maken dat kinderen gekweekt kunnen worden, puur voor wetenschappelijke doeleinden.
D66 en VVD willen nóg meer experimenten met embryo’s: 'Dit leidt tot het klonen van mensen'
De Tweede Kamer debatteert woensdag 15 april over een nieuwe definitie van embryo’s. Critici waarschuwen. “Als we de techniek beheersen, leg je onvermijdelijk de basis voor het klonen van mensen.”
De huidige wetgeving
De huidige embryowetgeving stamt uit 2002. Deze wet reguleert primair ivf-behandelingen. Het kweken van embryo’s is toegestaan voor voortplantingsdoeleinden. Wetenschappelijk onderzoek op embryo’s mag alleen met gebruik van ‘restembryo’s’. De kweek van embryo’s specifiek voor de wetenschap is vooralsnog verboden. Het ontwikkelen van identiek DNA voor de geboorte is onder huidige wetgeving ook verboden. Let op, de wet spreekt expliciet van “handelingen met geslachtscellen of embryo's te verrichten met het oogmerk van de geboorte van genetisch identieke menselijke individuen”. Hierover later meer.
Wijziging van de Embryowet naar aanleiding van de derde wetsevaluatie
Na de derde evaluatie van de embryowetgeving, diende toenmalig staatssecretaris Karremans in januari 2025 een voorstel in om de definitie van een embryo in de wet te wijzigen. Wetenschappelijke mogelijkheden zijn nu zo ver ontwikkeld dat er andere mogelijkheden bestaan voor het creëren van een embryo, anders dan de bevruchting van een eicel met een zaadcel. Wetenschappers kunnen embryo-achtige structuren (ESL) maken door een huidcel te transformeren in een stamcel en die uiteindelijk te ontwikkelen tot een embryomodel. De vraag is wanneer zo’n embryomodel te veel lijkt op een echt embryo en daarmee onder het verbod op embryokweek voor onderzoek valt. De Tweede Kamer debatteert hierover op woensdag 15 april.
Lees ook: Luidt de CDA-stem voor embryokweek het einde in van de medische-ethische wapenstilstand?
De voorgestelde nieuwe definitie
Volgens de huidige definitie is een embryo een “cel of samenhangend geheel van cellen met het vermogen uit te groeien tot een mens”. Het wetsvoorstel tracht de definitie aan te passen zodat embryomodellen die een intact embryo volledig nabootsen, onder de wetsbepaling vallen. Wanneer bootst zo’n embryomodel een intact embryo volledig na? Als er essentiële functies (hart en brein) te onderscheiden zijn. Wetenschappers kunnen een embryomodel ontwikkelen waar deze essentiële functies afwezig zijn.
Nieuwe kloontechnieken
Bert-Jan Heusinkveld, directeur van de Nederlandse Patiëntenvereniging, schrijft in het Reformatorisch Dagblad: “Het wetsvoorstel definitiewijziging dat in april 2026 ter tafel ligt, legaliseert een nieuwere kloontechniek, namelijk het samenbrengen van stamcellen om embryo-lookalikes (embryoachtige wezens) te maken.” Door deze definitiewijziging wordt klonen voor onderzoeksdoeleinden gelegaliseerd, omdat deze embryo-lookalikes buiten de definitie van een embryo vallen.
Opent dit de weg naar het klonen van mensen?
Anatoom-embryoloog Jaap van der Wal vreest dat de aangepaste embryo-definitie de basis legt voor een voortplantingsmarkt. Hij zegt tegen het ND: “Als we de techniek beheersen, leg je onvermijdelijk de basis voor het klonen van mensen.” Zijn collega en genetisch deskundige Diederick Sprangers ziet hierin ook een groot gevaar: “Het klopt dat ELS alleen voor onderzoek gebruikt mogen worden en voortplanting verboden is. Maar hoe verder deze techniek vordert, hoe sterker wetenschappers in de verleiding komen om nepembryo’s te laten inplanten in baarmoeders”.
Initiatiefwetsvoorstel van D66 en VVD
Over de wetswijziging definitiewijziging wordt op 15 april in de Tweede Kamer gedebatteerd en die loopt parallel met een initiatiefvoorstel van Jan Paternotte (D66) en Harry Bevers (VVD). Dit voorstel werd met behulp van een meerderheid van de CDA-leden op 16 december 2025 in de Tweede Kamer aangenomen en is in behandeling in de Eerste Kamer. Het betreft een wijziging van de Embryowet waarbij embryokweek voor onderzoeksdoeleinden opengesteld wordt. Het verbod hierop was als tijdelijk verbod opgenomen in de wet, toen die in 2002 werd aangenomen, wegens gebrek aan draagvlak toentertijd. Wat het wetsvoorstel definitiewijziging al mogelijk probeert te maken voor embryomodellen (ESL), tracht het D66 wetsvoorstel mogelijk te maken voor alle embryo’s.
Mirjam Bikker en Diederik van Dijk
Met name vanuit de SGP en de CU kon dit wetsvoorstel op hevige kritiek rekenen. Mirjam Bikker van de ChristenUnie zegt: “Nederland opent zo de deur naar een praktijk waarin pril leven wordt gereduceerd tot experimenteel materiaal”. Diederik van Dijk van de SGP stelt: “Met dit wetsvoorstel gaan we helaas een nieuwe grens over: leven creëren, ermee experimenteren en het vervolgens weer vernietigen. Dat strijdt met de fundamentele beschermwaardigheid van het menselijk leven”.
Ook felle kritiek vanuit FVD
Vanuit Forum voor Democratie luidt ook hevige kritiek. De partij schrijft op X: “D66 en VVD willen aan de Embryowet sleutelen om het doelbewust kweken van embryo’s als wegwerpartikel voor onderzoek toe te staan.” Kamerlid Gideon van Meijeren ziet dat VVD en D66 op deze manier “voor God spelen” en stelt dat dit wetsvoorstel de morele grens van onze beschaving raakt, gevoed door een "Goddeloos wereldbeeld”.
Waar het wetsvoorstel toe leidt
Diederick Sprangers onderscheidt drie toepassingen van klonen: therapeutisch, reproductief en voor onderzoek. “Dat laatste”, stelt Sprangers, “wordt nu gelegaliseerd.” Het initiatiefvoorstel van de heer Jan Paternotte en Harry Bevers spreekt, net als de huidige wetgeving, alleen van een verbod op klonen “met het oogmerk van de geboorte van genetisch identieke menselijke individuen”. De wet verbiedt klonen niet principieel, maar slechts voor dit specifieke doeleinde. Met dit wetsvoorstel staat de deur open naar klonen voor wetenschappelijk onderzoek en vernietiging achteraf.
“Een mini-me, die kan dienen als grondstof”
“Maar als de Eerste Kamer straks instemt met de initiatiefwet is dat niet meer zo,” zegt microbiologe en ex-Kamerlid Rosanne Hertzberger in NRC. “Dan gaat er een doos van Pandora aan onderzoeksmogelijkheden open. Voor het eerst kunnen embryo’s in Nederland genetisch worden aangepast. Je kunt een tiental embryonale patiënten maken en oefenen met het repareren van gendefecten. Of kloneren: van patiënten een kloon in embryonale vorm maken, een mini-me, die kan dienen als grondstof voor genetisch identieke stamcellen.”
Kardinaal Eijk reageert op beide wetsvoorstellen
Zijne excellentie kardinaal Willem Eijk, referent voor medisch-ethische kwesties namens de Nederlandse bisschoppenconferentie, velt een oordeel over beide wetsvoorstellen. Volgens de kardinaal is zowel de kweek van embryo’s voor een kinderwens als voor onderzoek een kwalijke realiteit, omdat het de twee dimensies van de huwelijksdaad van elkaar loskoppelt. Hij doelt enerzijds op de eenheid van de echtgenoten en anderzijds op de voortplanting. Wat ELS betreft, stelt de kardinaal, is extra prudentie passend, omdat het lastig is te zeggen dat een ELS geen menselijk embryo is.
Lees ook: Euthanasie van Noelia (25) ging toch door: 'Organen al gereserveerd voor donatie'
Ernstige schending van de beschermwaardigheid van het leven
In de woorden van kardinaal Eijk: “Experimenten met restembryo’s stuiten op ernstige morele bezwaren. Zoals boven is gezegd, zijn zij verwekt door middel van een moreel onaanvaardbare techniek. En hun morele status wordt geschonden, doordat ze in experimenten worden verbruikt. Het wetsvoorstel tot wijziging van de Embryowet beoogt dan ook het tot stand brengen van embryo’s met uitsluitend het doel om die in experimenten te verbruiken. Dit betekent dat menselijke embryo’s moedwillig tot stand worden gebracht om ze te vernietigen in experimenteel onderzoek.” Daarmee is het tot stand brengen van embryo’s enkel en alleen voor onderzoek een nog ernstigere schending van de beschermwaardigheid van het menselijk leven.
De heiligheid van het leven
Het komt de mens niet toe om nieuw leven te maken. We ontvangen nieuw leven (kinderen) van God. Met het steeds verder gaande sleutelen aan embryo’s wil de mens op Gods troon gaan zitten. Is dat niet hoe de zondeval begonnen is? Denken we echt dat de mens verstandig om kan gaan met haast goddelijke vermogens om nieuw leven te scheppen? Wij hebben als mensen al de gave gekregen om medescheppers van nieuw leven te zijn. Wat veel wetenschappers en politici steeds weer proberen is een verdraaiing van Gods orde en een schending van de heiligheid van het leven.
Teken daarom nu de petitie aan de Tweede en Eerste Kamer: "Kamerleden, stem tegen het experimenteren met embryo's!"
De huidige Embryowet is al een schending van de beschermwaardigheid van ongeboren kinderen. Embryo's worden gekweekt voor een kinderwens en de restembryo's worden gebruikt voor onderzoek en vernietigd. De voorgestelde wijzigingen van de Embryowet, openen de weg naar embryokweek exclusief voor wetenschappelijk onderzoek. Dit kunt u niet laten gebeuren. Daarom roep ik u op: Stem tegen de wetswijzigingen van de Embryowet. En zorg zo voor de nodige bescherming van ongeboren kinderen in het prilste stadium van hun leven.
Laatst bijgewerkt: 15 april 2026 13:58